Od ptasich piór do rewolucji w ochronie przyrody

Hariet Hemenway

Harriet Hemenway przez wiele lat sama nosiła kapelusze zdobione ptasimi piórami, a czasem nawet całymi ptakami. Za jej czasów – na przełomie XIX i XX wieku – w Stanach Zjednoczonych, w tym w jej rodzinnym Bostonie, było to uznawane za przejaw elegancji i dobrego smaku. W tamtym okresie kobiece kapelusze przypominały obrazy martwej natury – w obydwu znaczeniach tego słowa. Kapelusze z owocami, kwiatami, piórami, czasem całymi ptakami lub nawet małymi gryzoniami były w dobrym tonie, jednak ptaki i ptasie pióra były najbardziej popularne.

Modny w latach 1880-90 kapeluszI pewnie Hemenway nosiłaby dalej modne kapelusze, gdyby któregoś dnia nie przeczytała, jak wygląda kolonia czapli na Florydzie, gdy myśliwi poszukujący piór zbiorą swe żniwo. Porównania do krajobrazu po przejściu huraganu Kathrina są jak najbardziej na miejscu.

Gdy Hemenway przeczytała opis stad martwych ptaków leżących bez życia w błotnistej ziemi, coś musiało w niej pęknąć. Pióra najbardziej pożądane do kapeluszy znajdowały się na grzbietach dorosłych czapli – zrywano je razem ze skórą, a martwe ptaki rzucano na ziemię, gdzie gniły. Pisklęta czekała natomiast powolna śmierć z głodu. Ten tragiczny los spotykał dziesiątki tysięcy dzikich ptaków każdego roku – od czapli i dzięciołów, przez drozdy i sowy, po najróżniejsze gatunki wróbli.

Hemenway należała do rodziny o bardzo dobrej pozycji społecznej, której nie obca była praca pro publico bono. Gdy tylko przeczytała artykuł, umówiła się ze swoją kuzynką Minną Hall. Hall okazała się chętna do pomocy, więc razem stworzyły listę kobiet, które mogą je wesprzeć w walce o ochronę ptaków przed śmiercią na potrzeby elegancji. Zorganizowały również spotkania ze znanymi ornitologami i osobami popularnymi w Bostonie, starając się przekonać je do poparcia ich starań. Tak powstało Massachusetts Audubon Society. Celem stowarzyszenia było zmniejszenie – a najlepiej zlikwidowanie – popytu na noszenie kapeluszy z piórami, a przez to chronienie dzikich ptaków.

Massachusetts Audubon Society powstało w 1896 roku. W przeciągu niecałego roku dołączyło do niego prawie tysiąc kobiet. Dzięki sile stowarzyszenia już w 1897 roku w stanie Massachusetts udało się wprowadzić prawo zakazujące handlu piórami dzikich ptaków.

Obecnie MAS zajmuje się ochroną przyrody stanu Massachusetts, posiada ponad 100 tysięcy członków oraz 140 km kwadratowych ziemi pod ochroną. Jest to największa organizacja ochrony przyrody w Nowej Anglii.

Obydwie kobiety były pionierkami amerykańskiego ruchu ochrony przyrody. Założone przez nie MAS zainspirowało powstanie podobnych stowarzyszeń w całych Stanach. Część z nich istnieje do dzisiaj. Co ciekawe, nawet jeśli członkami byli mężczyźni, organizacje te były postrzegane jako „kobiece” – a w niektórych stowarzyszeniach udzielali się sędziowie, rektorzy uniwersyteccy czy nawet sam sekretarz rolnictwa. Stowarzyszenia składały się w większości z kobiet – stanowiły one 80 procent wszystkich członków oraz 50 procent przewodniczących. To głównie kobiety działały na rzecz wprowadzania przepisów chroniących środowisko.

Współczesny ruch ochrony przyrody w Stanach Zjednoczonych istnieje dzięki amerykańskim kobietom. I nie dajcie się zwieść – ówczesne kluby kobiece były siłą napędową wielu zmian społecznych, dotyczących również praw pracowniczych, edukacji, ochrony zdrowia oraz reform więziennictwa. Działały na zasadzie grassroots – podobnie, jak wiele zdecentralizowanych ruchów społecznych obecnie, a jeśli już jakaś kobieta udzielała się w jednym klubie, to najprawdopodobniej udzielała się jeszcze w kilku innych (brzmi znajomo?). Kobiety w MAS, jak również w innych powstających na kanwie klubów kobiecych organizacjach planowały strategie działania, zajmowały się administracją, prowadziły lokalne oddziały większych organizacji, organizowały herbatki (pewnie się uśmiechacie myśląc o herbatce, ale w tamtych czasach były to ważne dla lokalnych społeczności wydarzenia, które przyczyniły się do wielu zmian – choćby do powstania MAS) oraz wędrującą bibliotekę poświęconą ochronie ptaków, wspólpracowały z nauczycielkami i nauczycielami, tworząc podręczniki, przemawiały w szkołach i zakładały dziecięce kluby ochrony przyrody.

Mężczyźni zostawili kobiety w tej walce same. Dopiero, gdy stowarzyszenia Audubon stały się niezmiernie popularne i stworzyły luźną federację, na je czele stanęło dwóch mężczyzn. Gdy na początku XX wieku kobiety zaczęły pracować i korzystać ze zmian, do powstania których się przyczyniły, ich rola powoli przestawała być doceniana. Obecnie mało kto wie, że współczesny ruch ochrony przyrody w Stanach został zapoczątkowany przez dwie wkurzone socialitki.

She's Wearing a Dead Bird on Her HeadHemenway zmarła w 1960 roku. Razem z Miną Hall stały się bohaterkami kilku książek, w tym również dla dzieci.

Źródła:

When Women Were Women, Men Were Men, and Birds Were Hatsw Flight Maps: Adventures with Nature in Modern America, Jennifer Price (New York: Basic Books, 1999).

Women Pioneers for the Environment, Mary Joy Breton (Boston: Northeastern University Press, 1998).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: